Tekst przygotowany z pomocą sztucznej inteligencji (AI) na podstawie przepisów i źródeł wskazanych w artykule. Więcej
Buda przy bramie i łańcuch to dla wielu działek stały element krajobrazu. Ustawa z 3 lipca 2026 r. kończy z tym obrazem: od 28 lipca 2027 r. obowiązuje zakaz trzymania psów i kotów na uwięzi, a pies mieszkający na dworze musi mieć ogrodzony teren albo kojec i odpowiednią budę. Sprawdzamy w tekście ustawy, co dokładnie wynika z nowych przepisów i jak przygotować działkę.
Pies stróżujący na działce — to klasyka wsi i podmiejskich osiedli: buda przy bramie, łańcuch, miska. Przepisy o ochronie zwierząt zmieniają jednak ten obraz. Ustawa z 3 lipca 2026 r. wprowadza zakaz trzymania psów i kotów na uwięzi, wymusza ogrodzony teren albo kojec o odpowiedniej powierzchni i szczegółowo określa, jaką budę musi mieć pies mieszkający na dworze. Dla właściciela działki — zwłaszcza takiej, na której pies miał pilnować domu i dobytku — to zmiana praktyczna: ogrodzenie, kojec, budowa i konflikty z sąsiadami.
Dopóki nowelizacja nie weszła w życie, stosuje się art. 9 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt w brzmieniu z tekstu jednolitego (Dz.U. 2023 poz. 1580, z późniejszymi zmianami). Jego ust. 1 stanowi, że kto utrzymuje zwierzę domowe, ma obowiązek zapewnić mu pomieszczenie chroniące je przed zimnem, upałami i opadami atmosferycznymi, z dostępem do światła dziennego, umożliwiające swobodną zmianę pozycji ciała, a także odpowiednią karmę i stały dostęp do wody.
Ust. 2 zabrania trzymania zwierząt domowych na uwięzi w sposób stały dłużej niż 12 godzin w ciągu doby lub powodujący u nich uszkodzenie ciała lub cierpienie oraz niezapewniający możliwości niezbędnego ruchu; długość uwięzi nie może być krótsza niż 3 m. Innymi słowy: dziś pies na łańcuchu jest legalny, o ile łańcuch ma co najmniej 3 m, pies nie spędza na nim więcej niż 12 godzin na dobę i nie doznaje krzywdy.
Za naruszenie nakazów i zakazów z art. 9 grozi odpowiedzialność za wykroczenie: art. 37 ust. 1 przewiduje karę aresztu albo grzywny, a sąd może orzec przepadek zwierzęcia oraz nawiązkę do 1000 zł na cel związany z ochroną zwierząt. Znęcanie się nad zwierzęciem jest już przestępstwem zagrożonym karą pozbawienia wolności do lat 3 (art. 35 ust. 1a), a przy szczególnym okrucieństwie — od 3 miesięcy do lat 5 (art. 35 ust. 2). Sprawdź aktualny tekst jednolity ustawy w ISAP, bo została ona nowelizowana także w 2025 i 2026 r.
Ustawa z 3 lipca 2026 r. ma tylko dwa artykuły: art. 1 zmienia ustawę o ochronie zwierząt, a art. 2 ustala, że wchodzi w życie po upływie 12 miesięcy od ogłoszenia. Oznacza to, że ustawa nie zawiera przepisów przejściowych — po dniu wejścia w życie nowe zasady dotyczą wszystkich właścicieli. Co się zmienia?
Nowy art. 9 ust. 2 brzmi: „Zabrania się trzymania psów i kotów na uwięzi”. Zakaz obejmuje także koty. Ust. 3 przewiduje wyjątki — zakaz nie dotyczy prowadzenia psa lub kota na smyczy ani uwiązania na czas: transportu zwierzęcia; udziału w wystawie, pokazie, konkursie, występie, treningu lub tresurze; zabiegu lekarsko-weterynaryjnego, profilaktycznego lub pielęgnacyjnego; krótkotrwały i incydentalny, poza miejscem stałego bytowania zwierzęcia, w sposób niepowodujący naruszenia jego dobrostanu; niezbędny, poza miejscem stałego bytowania zwierzęcia, w celu zapobieżenia bezpośredniemu niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia człowieka lub innego zwierzęcia albo wyrządzeniu szkody — w sytuacji, gdy zastosowanie innego środka nie jest możliwe. Ważny jest sens: wyjątki dotyczą sytuacji doraźnych, a nie stałego sposobu trzymania psa przy budzie.
Zgodnie z ust. 4 psu utrzymywanemu poza lokalem mieszkalnym zapewnia się stałe, swobodne poruszanie się na ogrodzonym terenie. To ważne dla właścicieli działek: standardem ma być pies biegający po ogrodzonej posesji. Ogrodzenie musi więc być skuteczne — wystarczająco wysokie i szczelne, aby pies nie wydostał się na drogę i nie zagrażał ludziom.
Gdy nie można zapewnić psu stałego, swobodnego poruszania się po terenie — z powodu braku ogrodzenia albo dlatego, że pies stwarza niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia człowieka albo innego zwierzęcia — ust. 5 dopuszcza utrzymywanie psa w kojcu. Warunki: kojec ma mieć powierzchnię umożliwiającą psu swobodne poruszanie się i realizację naturalnych potrzeb, trwałą i stabilną konstrukcję, a co najmniej dwa jego boki muszą zawierać prześwity przepuszczające światło i zapewniające swobodny przepływ powietrza. Nowa definicja z art. 4 pkt 26 określa kojec jako miejsce, w którym utrzymuje się psa na ograniczonej przestrzeni poza lokalem mieszkalnym, z której nieuwiązany pies nie może samodzielnie wyjść, położone na ogrodzonym lub nieogrodzonym terenie.
Psu w kojcu należy zapewnić codzienny ruch poza kojcem, adekwatny do wieku, stanu zdrowia oraz potrzeb gatunkowych i behawioralnych (ust. 6). Minimalną powierzchnię kojca ma określić w rozporządzeniu minister właściwy do spraw rolnictwa, po zasięgnięciu opinii Głównego Lekarza Weterynarii, z uwzględnieniem wysokości psa w kłębie, liczby psów w kojcu i szczególnych wymagań suki karmiącej ze szczeniętami do 3. miesiąca życia (ust. 7). Nie znaleźliśmy opublikowanego rozporządzenia z konkretnymi metrami — śledź komunikaty Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi na gov.pl i w Dzienniku Ustaw. Odrębne rozporządzenie z 2026 r. o schroniskach dla zwierząt nie dotyczy psów trzymanych w gospodarstwach domowych. Nie opieraj projektu kojca na kwotach pojawiających się w mediach przy wcześniejszych projektach ustaw, bo nie są one ostateczne.
Ust. 8 wymaga, aby ten, kto utrzymuje psa w kojcu, nieogrzewanym pomieszczeniu lub na otwartej przestrzeni, zapewnił mu budę wykonaną z drewna lub materiałów drewnopochodnych stanowiących barierę termiczną, z izolacją cieplną, chroniącą przed warunkami atmosferycznymi i o wielkości dostosowanej do wielkości psa. Budę ustawia się w sposób zapewniający izolację od podłoża. Gdy w kojcu mieszka kilka psów, każdy musi mieć własną budę (wyjątek: suka karmiąca szczenięta do 3. miesiąca życia — szczenięta przebywają w jej budzie).
Ust. 9 wyłącza spod ust. 2–8 psy wykorzystywane do celów specjalnych, a spod ust. 4–8 — psy pasterskie wykorzystywane w czasie sezonowego wypasu kulturowego w trakcie wypasu oraz psy utrzymywane w schronisku dla zwierząt i w celach hodowlanych w zakładzie zarejestrowanym na zasadach unijnego prawa o zdrowiu zwierząt, w którym na rok kalendarzowy rodzą się więcej niż dwa mioty. Dla typowej działki z jednym lub dwoma psami domowymi te wyłączenia nie mają znaczenia.
| Element | Obecnie | Od 28 lipca 2027 r. |
|---|---|---|
| Uwięź (łańcuch, linka) | dozwolona, ale max 12 godzin na dobę, długość min. 3 m (art. 9 ust. 2) | zakaz trzymania psów i kotów na uwięzi, z wyjątkami doraźnymi (art. 9 ust. 2–3) |
| Pies na zewnątrz | pomieszczenie chroniące przed zimnem, upałem i opadami (ust. 1) | stały swobodny ruch na ogrodzonym terenie; kojec tylko wyjątkowo (ust. 4–5) |
| Kojec | brak definicji ustawowej | definicja, trwała konstrukcja, dwa boki z prześwitami, minimalna powierzchnia w rozporządzeniu (art. 4 pkt 26, art. 9 ust. 5–7) |
| Buda | ogólny obowiązek pomieszczenia | buda drewniana lub drewnopochodna, z izolacją cieplną, izolowana od podłoża, dostosowana do psa (ust. 8) |
| Ruch poza kojcem | brak szczegółów | codzienny ruch poza kojcem (ust. 6) |
Skoro ustawa mówi o swobodnym ruchu na ogrodzonym terenie, ogrodzenie przestaje być wyłącznie estetyczne. Dla pieska domowego liczą się: wysokość uniemożliwiająca przeskoczenie, brak szczelin i prześwitów u dołu, zabezpieczenie bramy i furtki (zamek, samozamykacz) oraz podmurówka lub inne rozwiązanie na wypadek podkopywania. Ustawa o ochronie zwierząt wprost zabrania puszczania psów bez możliwości ich kontroli i bez oznakowania umożliwiającego identyfikację właściciela (art. 10a ust. 3), ale zakaz ten nie dotyczy terenu prywatnego, jeżeli teren ten jest ogrodzony w sposób uniemożliwiający psu wyjście (art. 10a ust. 4). Ogrodzenie musi więc być faktycznie szczelne.
Od strony prawa budowlanego ogrodzenie o wysokości nieprzekraczającej 2,20 m nie wymaga ani pozwolenia, ani zgłoszenia (art. 29 ust. 2 pkt 20), a ogrodzenie wyższe niż 2,20 m wymaga zgłoszenia (art. 29 ust. 1 pkt 21) — według tekstu jednolitego Dz.U. 2026 poz. 524. W praktyce jednak o formie ogrodzenia decydują także plan miejscowy, uchwała krajobrazowa, przepisy o zjazdach i bezpieczeństwie ruchu. Szerzej: Ogrodzenie działki — wysokość, zgłoszenie, odległość oraz Uchwała krajobrazowa a ogrodzenie.
Nowe przepisy nakładają obowiązek zapewnienia konkretnej budy i, w razie potrzeby, kojca. Pojawia się pytanie: czy trzeba je zgłaszać?
Ogólnokrajowych przepisów, które określałyby minimalną odległość budy lub kojca dla psa domowego od granicy z sąsiadem, nie ma. Znaczenie mają jednak: regulamin utrzymania czystości i porządku w gminie (rada gminy określa w nim m.in. obowiązki osób utrzymujących zwierzęta domowe, mające na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów wspólnego użytku — art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, Dz.U. 2025 poz. 733), plan miejscowy oraz przepisy cywilne o immisjach. Rozsądek podpowiada, żeby kojec stawiać możliwie daleko od okien sąsiada i od jego miejsca wypoczynku.
Ogrodzenie, granice, sąsiedztwo drogi, linie zabudowy i przeznaczenie terenu wpływają na to, jak urządzisz posesję. Gruntownie zestawia dane z rejestrów publicznych dla wskazanej działki w jednym raporcie. Wystarczy numer działki — analiza trwa około 5 minut.
Zobacz raport o działceNawet idealnie urządzony pies może być źródłem konfliktu: szczeka, wyje o drugiej w nocy, ucieka pod płot. W polskim prawie istnieje kilka narzędzi, z których korzystają sąsiedzi.
Sąsiad, który widzi psa trzymanego w złych warunkach (bez budy, bez wody, na krótkim łańcuchu, w mrozie), może zgłosić sprawę Policji, straży gminnej, lekarzowi weterynarii lub organizacji społecznej. Zwierzę traktowane w sposób niezgodny z ustawą może być czasowo odebrane właścicielowi decyzją wójta (burmistrza, prezydenta miasta) — decyzja zapada z urzędu po uzyskaniu informacji od Policji, straży gminnej, lekarza weterynarii lub upoważnionego przedstawiciela organizacji społecznej (art. 7 ust. 1 i 1a ustawy o ochronie zwierząt). Decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu, a odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego wnosi się w terminie 3 dni od doręczenia.
Utrzymywanie psa rasy uznawanej za agresywną wymaga zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na planowane miejsce utrzymywania psa (art. 10 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt). Zezwolenia nie wydaje się, a wydane cofa się, jeśli pies będzie lub jest utrzymywany w warunkach i w sposób, które stanowią zagrożenie dla ludzi lub zwierząt (art. 10 ust. 2). Wykaz takich ras określa rozporządzenie ministra właściwego do spraw administracji publicznej (art. 10 ust. 3). Utrzymywanie takiego psa bez zezwolenia jest wykroczeniem (art. 37a ust. 1). Jeśli planujesz zakup psa konkretnej rasy, sprawdź wykaz przed adopcją lub zakupem — formalności i wymagania co do ogrodzenia gminy traktują wtedy poważnie.
Jeśli na działce utrzymujesz też kury, kozy lub konie, pamiętaj, że rada gminy może w regulaminie określać wymagania utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w tym zakazywać ich utrzymywania na określonych obszarach lub nieruchomościach (art. 4 ust. 2 pkt 7 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach). Ten wątek omawiamy w artykule Hodowla zwierząt na działce — kury, konie, kozy. Psy pasterskie i stróżujące w gospodarstwach rolnych podlegają wyłączeniom opisanym wyżej (psy pasterskie w czasie sezonowego wypasu kulturowego), ale zwykły pies pilnujący zagrody, niebędący psem pasterskim, mieści się w regułach ogólnych.
Ustawa z 3 lipca 2026 r. o zmianie ustawy o ochronie zwierząt (Dz.U. 2026 poz. 1005) została ogłoszona 27 lipca 2026 r. i wchodzi w życie po upływie 12 miesięcy od ogłoszenia, czyli 28 lipca 2027 r. Do tego czasu obowiązują dotychczasowe zasady: uwięź nie dłużej niż 12 godzin na dobę i nie krótsza niż 3 m.
Tak, w wyjątkowych sytuacjach z art. 9 ust. 3: podczas transportu, wystawy lub treningu, zabiegu weterynaryjnego lub pielęgnacyjnego, a także krótkotrwale i incydentalnie poza miejscem stałego bytowania zwierzęcia albo gdy jest to niezbędne dla zapobieżenia niebezpieczeństwu lub szkodzie, a innego środka nie można zastosować. Stałe uwiązanie przy budzie będzie zakazane.
Ustawa nie podaje wymiarów. Minimalną powierzchnię kojca, z uwzględnieniem wysokości psa w kłębie, liczby psów oraz szczególnych wymagań suki karmiącej, ma określić w rozporządzeniu minister właściwy do spraw rolnictwa po zasięgnięciu opinii Głównego Lekarza Weterynarii (art. 9 ust. 7). Wymiary z wcześniejszych projektów ustaw, które pojawiały się w mediach, nie są wiążące.
Lekka konstrukcja z siatki lub paneli bez fundamentu i dachu jest zwykle traktowana podobnie jak ogrodzenie (do 2,20 m wysokości bez formalności budowlanych, art. 29 ust. 2 pkt 20 Prawa budowlanego). Kojec z fundamentem, dachem i ścianami może być uznany za budynek gospodarczy — wtedy obowiązują zasady z art. 29 ust. 1 pkt 14 (zgłoszenie do 35 m²) oraz odległości od granicy z warunków technicznych. W razie wątpliwości zapytaj starostwo.
Według nowego art. 9 ust. 8 buda ma być wykonana z drewna lub materiałów drewnopochodnych stanowiących barierę termiczną, z izolacją cieplną, chroniącą przed warunkami atmosferycznymi, o wielkości dostosowanej do wielkości psa i ustawiona w sposób zapewniający izolację od podłoża. Gdy w kojcu mieszka kilka psów, każdy powinien mieć własną budę.
Naruszenie nakazów i zakazów z art. 9 jest wykroczeniem (art. 37 ust. 1: areszt albo grzywna; sąd może orzec przepadek zwierzęcia i nawiązkę do 1000 zł). Znęcanie się nad zwierzęciem jest przestępstwem zagrożonym karą pozbawienia wolności do lat 3 (art. 35 ust. 1a). Zwierzę może też zostać czasowo odebrane decyzją wójta (art. 7).
Może być, jeśli jest uciążliwe ponad przeciętną miarę (art. 144 Kodeksu cywilnego). Sąsiad może domagać się zaniechania zakłóceń na drodze cywilnej, a w skrajnych sytuacjach w grę wchodzą też przepisy wykroczeniowe. Dobrą praktyką jest rozmowa z sąsiadem i praca z psem, aby ograniczyć szczekanie.