Tekst przygotowany z pomocą sztucznej inteligencji (AI) na podstawie przepisów i źródeł wskazanych w artykule. Więcej
19 listopada 2026 r. weszło w życie nowe rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości o elektronicznych wypisach z aktów notarialnych i o Centralnym Repozytorium prowadzonym przez Krajową Radę Notarialną. Czy akt zakupu Twojej działki trafi teraz do tego systemu? W większości przypadków nie. Sprawdziliśmy oba rozporządzenia paragraf po paragrafie i wyjaśniamy, co się zmieniło, kiedy Repozytorium ma znaczenie, ile kosztują wypisy po nowej taksie, gdzie notariusz wysyła dokumenty bez Twojego udziału i co po akcie musisz załatwić sam.
Nowe rozporządzenie wydano na podstawie art. 92a § 7 ustawy – Prawo o notariacie (t.j. Dz.U. 2026 poz. 614 ze zm.). Ogłoszono je w Dzienniku Ustaw 18 listopada, a obowiązuje od 19 listopada 2026 r. Tego samego dnia weszła w życie ustawa z 17 lipca 2026 r. o zmianie ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców oraz ustawy – Prawo o notariacie (Dz.U. 2026 poz. 1099). To ona rozszerzyła Repozytorium o „inne elektroniczne dokumenty” i z mocy art. 4 uchyliła poprzednie rozporządzenie z 25 kwietnia 2018 r. (Dz.U. 2018 poz. 833).
Porównaliśmy oba teksty paragraf po paragrafie (nowe rozporządzenie w Dzienniku Ustaw, rozporządzenie z 2018 r. w ISAP). Zmiany są cztery:
| Element | Rozporządzenie z 2018 r. | Rozporządzenie z 2026 r. |
|---|---|---|
| Zakres | Tylko elektroniczny wypis i wyciąg z aktu notarialnego | Także elektroniczny wypis, kopia lub odpis innego dokumentu (§ 1 pkt 1 lit. b) |
| Numer repertorium | Numer repertorium A aktu notarialnego | Także aktu poświadczenia dziedziczenia, europejskiego poświadczenia spadkowego i poświadczenia podpisu na innym dokumencie (§ 2 ust. 2 pkt 6) |
| Dane notariusza | „Oznaczenie” notariusza lub zastępcy | Imię i nazwisko oraz siedziba kancelarii, a przy zastępcy także jego imię i nazwisko (§ 2 ust. 2 pkt 3) |
| Pieczęć zamiast podpisu | Okres przejściowy do 29.02.2020 r. | Usunięty. Wymagany kwalifikowany podpis elektroniczny (§ 2 ust. 2 pkt 5) |
Bez zmian zostały: format pliku ASiC, automatyczny numer Rep. N z datą i godziną umieszczenia dokumentu, wymóg niezmienności danych, odnotowywanie każdej zmiany treści i zaawansowana pieczęć elektroniczna dodawana przy wydaniu dokumentu z Repozytorium (§ 2 ust. 3 i § 3). O przerwach w działaniu systemu Krajowa Rada Notarialna informuje ministra, notariuszy i sądy (§ 4).
Po co ta zmiana? Od 19 listopada notariusz zawiadamia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o nabyciu nieruchomości przez cudzoziemca, umieszczając dokumenty w Repozytorium (art. 8a ust. 1a ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców). Część z tych dokumentów to nie akty notarialne, tylko na przykład umowy z podpisami poświadczonymi przez notariusza. Stare rozporządzenie ich nie obejmowało, więc trzeba było wydać nowe. Tekst ustawy zmieniającej znajdziesz w Dzienniku Ustaw (poz. 1099). Szczegóły dotyczące cudzoziemców opisaliśmy w tekście o zakupie działki przez cudzoziemca od 19 listopada 2026 r.
Centralne Repozytorium Elektronicznych Wypisów Aktów Notarialnych to system teleinformatyczny prowadzony przez Krajową Radę Notarialną (art. 92a § 1 Prawa o notariacie). Działa od 2018 r. Przechowuje się w nim elektroniczne wypisy i wyciągi z aktów notarialnych sporządzonych w Polsce, a od 19 listopada 2026 r. także inne elektroniczne dokumenty.
Dostęp do Repozytorium mają notariusze, sądy i organy państwowe uprawnione na podstawie przepisów szczególnych (art. 92a § 1). Nie ma publicznej wyszukiwarki, w której wpiszesz numer działki albo nazwisko i zobaczysz akt. To zasadnicza różnica w porównaniu z księgą wieczystą, którą każdy może przeglądać w systemie EKW po numerze księgi. Repozytorium służy do przekazywania dokumentów między notariuszem a urzędami. Nie jest jawnym rejestrem nieruchomości.
Gdy notariusz umieszcza dokument w Repozytorium, system odsyła mu zawiadomienie z numerem dokumentu oraz datą, godziną i minutą umieszczenia. Notariusz dołącza je do oryginału aktu, a drugi egzemplarz wydaje stronie aktu (art. 92a § 6). Ten numer, czyli Rep. N, podajesz później w urzędzie albo w sądzie zamiast papierowego wypisu, na przykład we wniosku do KRS (art. 92 § 11).
W większości przypadków nie. Ustawa wymienia tylko dwie grupy aktów, których wypisy notariusz umieszcza w Repozytorium:
Typowa umowa sprzedaży działki między dwiema osobami fizycznymi z polskim obywatelstwem nie spełnia żadnego z tych warunków. Dlatego nie powinna trafić do Repozytorium. Notariusz nie pobiera też za to żadnej opłaty. Poniżej zestawienie najczęstszych sytuacji:
| Sytuacja | Repozytorium? | Podstawa |
|---|---|---|
| Kupujesz działkę jako osoba fizyczna, obywatel Polski | Nie | Brak przepisu szczególnego |
| Kupuje cudzoziemiec w rozumieniu ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców | Tak, dokumenty dla MSWiA, 5 zł za dokument | Art. 8a ust. 1–1c ustawy o cudzoziemcach, rozp. MSWiA Dz.U. 2026 poz. 1449 |
| Wnosisz działkę aportem do spółki z o.o. | Tak, jeśli akt jest podstawą wpisu w KRS lub trafia do akt rejestrowych | Art. 92a § 2 Prawa o notariacie |
| Kupujesz działkę przez spółkę zwykłą umową sprzedaży | Co do zasady nie, bo umowa sprzedaży nie zmienia wpisu w KRS | Art. 92a § 2 (warunek niespełniony) |
| Dziedziczysz działkę na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia | Tylko gdy wymaga tego przepis szczególny, na przykład gdy spadkobierca jest cudzoziemcem | Art. 92a § 3, art. 8a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach |
Wniosek o wpis do księgi wieczystej to osobna sprawa. Notariusz składa go elektronicznie za każdym razem, niezależnie od Repozytorium (o tym w sekcji 6).
Oryginał aktu notarialnego zostaje w kancelarii. Notariusz przechowuje go przez 10 lat, a później przekazuje do archiwum ksiąg wieczystych sądu rejonowego (art. 90 § 1). Strony dostają wypisy. Zgodnie z art. 109 Prawa o notariacie wypis ma moc prawną oryginału. To jedyny dokument, który bank, sąd czy urząd potraktuje jak sam akt.
Wypisy dostają strony aktu, osoby, dla których w akcie zastrzeżono prawo otrzymania wypisu, oraz ich następcy prawni (art. 110 § 1). Inna osoba, na przykład sąsiad albo przyszły nabywca, może dostać wypis tylko za zgodą stron albo na podstawie postanowienia sądu okręgowego (art. 110 § 2). Dlatego przy zakupie działki prosisz sprzedającego o wypis jego aktu nabycia. Sam w kancelarii go nie dostaniesz.
Praktyczna wskazówka: jeżeli kupujesz na kredyt albo planujesz wnioski w kilku instytucjach naraz, poproś o kilka wypisów od razu przy podpisaniu aktu. Wystarczy powiedzieć notariuszowi, ile egzemplarzy potrzebujesz i dla kogo. Domówienie wypisu później wymaga osobnej wizyty albo wysyłki, a w księgowości kancelarii to kolejna czynność.
Od 5 listopada 2026 r. obowiązują nowe stawki maksymalne taksy notarialnej (rozporządzenie zmieniające, Dz.U. 2026 poz. 1370). Zmienił się też § 12 ust. 1, który dotyczy wypisów, odpisów i wyciągów. Maksymalna stawka wynosi teraz:
Do tego dochodzi 23% VAT. To stawki maksymalne, więc notariusz może pobrać mniej (art. 5 § 1 Prawa o notariacie).
Przykład wyliczenia (ilustracja, nie oferta kancelarii): akt sprzedaży działki ma 12 stron. Jeden wypis kosztuje maksymalnie 10 × 12 zł + 2 × 10 zł = 140 zł netto, czyli 172,20 zł brutto. Kupujący, który bierze trzy wypisy (dla siebie, dla banku i zapasowy), zapłaci za nie maksymalnie 516,60 zł brutto. Do tego dochodzą wypisy dla sprzedającego i dla sądu wieczystoksięgowego, jeśli kancelaria je rozlicza. Kto płaci za które wypisy, ustalacie w umowie. Zwyczajowo koszty aktu ponosi kupujący.
Przy cudzoziemcu dochodzi 5 zł za każdy dokument umieszczony w Repozytorium (rozporządzenie MSWiA, Dz.U. 2026 poz. 1449). Pełne zestawienie kosztów aktu z nową taksą znajdziesz w tekście o nowej taksie notarialnej od 5 listopada 2026 r.
Po podpisaniu aktu sprzedaży działki część obowiązków przechodzi na notariusza. Nie musisz sam składać tych dokumentów:
Jeżeli akt przenosi własność nieruchomości, notariusz najpóźniej w dniu sporządzenia aktu składa wniosek o wpis w księdze wieczystej przez system teleinformatyczny sądów (art. 92 § 4 Prawa o notariacie). Dotyczy to także działki, która nie ma jeszcze księgi wieczystej. Wniosek złożony przez notariusza uważa się za złożony przez stronę (art. 92 § 41). Na Twoje żądanie wniosek może objąć także inny wpis, na przykład hipotekę banku albo wykreślenie starej hipoteki. Pobraną od Ciebie opłatę sądową notariusz przekazuje do sądu.
W księdze, w dziale, którego dotyczy wniosek, pojawia się wzmianka o wniosku, zwykle w ciągu kilku dni. Sam wpis zajmuje od kilku tygodni do kilku miesięcy, zależnie od sądu. Stan sprawdzisz w systemie EKW. Jak pobrać odpis, opisujemy w tekście o odpisie księgi wieczystej online.
Notariusz przekazuje staroście odpisy aktów, które przenoszą własność nieruchomości albo zmieniają prawa podlegające ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków (art. 23 ust. 2 pkt 1 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne, t.j. Dz.U. 2026 poz. 1389). Dzięki temu nie musisz sam zgłaszać zmiany właściciela w ewidencji. Sąd dodatkowo zawiadamia starostę o nowych wpisach w działach I i II księgi (art. 23 ust. 1 pkt 2). Jeśli kilka tygodni po wpisie do księgi w wypisie z rejestru gruntów nadal widnieje poprzedni właściciel, napisz do starostwa.
Gdy działkę kupuje cudzoziemiec, notariusz od 19 listopada umieszcza wypis w Repozytorium. Krajowa Rada Notarialna niezwłocznie przekazuje go ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (art. 8a ust. 1b ustawy o cudzoziemcach). To jedyny przypadek przy zakupie działki przez osobę fizyczną, w którym nowe rozporządzenie bezpośrednio zmienia przebieg sprawy.
Wypis aktu to Twój podstawowy dowód własności, dopóki sąd nie dokona wpisu w księdze. Przy budowie domu sięgniesz po niego w kilku momentach, ale nie zawsze w formie papierowego wypisu:
| Sprawa | Czy potrzebny wypis? | Uwagi |
|---|---|---|
| Kredyt hipoteczny na zakup lub budowę | Tak, zwykle wypis | Bank wpisuje hipotekę na podstawie aktu lub oświadczenia. Wymagania sprawdź w umowie kredytu. |
| Pozwolenie na budowę lub zgłoszenie | Nie | Składasz oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 32 ust. 4 pkt 2 i art. 33 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego). |
| Warunki przyłączenia do sieci | Zależy od dostawcy | Dostawcy zwykle chcą dokumentu potwierdzającego tytuł prawny. Często wystarcza kopia aktu albo numer księgi wieczystej. |
| Mapa do celów projektowych | Nie | Zlecasz ją geodecie. Dane właściciela pochodzą z ewidencji. |
| Wypis i wyrys z planu miejscowego | Nie | Wniosek o wypis i wyrys może złożyć każdy, bez tytułu prawnego do działki. |
| Sprzedaż działki w przyszłości | Tak | Kupujący i notariusz poproszą o wypis Twojego aktu nabycia. |
Wniosek jest prosty: jeden wypis do domowego archiwum i jeden dla banku przy kredycie zwykle wystarczą. Reszta spraw budowlanych opiera się na oświadczeniach, księdze wieczystej i ewidencji. Warto natomiast mieć skan wypisu w chmurze. Przy wnioskach online numer repertorium A, data aktu i dane kancelarii są potrzebne częściej niż sam papier.
Akt notarialny potwierdza, że działka jest Twoja, ale nie mówi, co możesz na niej postawić. To trzeba sprawdzić osobno, najlepiej przed wpłatą zadatku. Pomocne są teksty o tym, co sprawdzić w akcie notarialnym działki i o czytaniu działu II księgi wieczystej. Gruntownie zbiera w jednym raporcie dla numeru działki przeznaczenie z planu miejscowego, status planu ogólnego, uzbrojenie w pobliżu i ograniczenia z rejestrów państwowych.
Przeznaczenie terenu, plan ogólny, sieci w pobliżu i ograniczenia w jednym raporcie dla numeru działki.
Sprawdź działkęZastąpiło rozporządzenie z 2018 r. i rozszerzyło zasady na inne elektroniczne dokumenty (wypisy, kopie i odpisy) oraz akty poświadczenia dziedziczenia i poświadczenia podpisu. Wymaga też kwalifikowanego podpisu elektronicznego. Obowiązuje od 19 listopada 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1523).
Zwykle nie. Przy sprzedaży między osobami fizycznymi z polskim obywatelstwem notariusz wydaje wypisy papierowe. Elektroniczny wypis w Repozytorium powstaje, gdy akt trafia do KRS albo gdy wymaga tego przepis szczególny, na przykład przy zakupie przez cudzoziemca.
Nie. Dostęp do Repozytorium mają notariusze, sądy i uprawnione organy państwowe (art. 92a § 1 Prawa o notariacie). Jawna dla wszystkich jest księga wieczysta w systemie EKW.
To numer, który system nadaje automatycznie dokumentowi umieszczonemu w Repozytorium. Zapisuje też datę i godzinę umieszczenia (§ 2 ust. 3 rozporządzenia). Notariusz wydaje stronie zawiadomienie z tym numerem. Podaje się go na przykład we wniosku do KRS zamiast papierowego wypisu.
Od 5 listopada 2026 r. maksymalnie 12 zł za każdą rozpoczętą stronę od 1 do 10, 10 zł od 11 do 20 i 8 zł od 21 strony, plus 23% VAT (Dz.U. 2026 poz. 1370). Wypis 12-stronicowego aktu to maksymalnie 140 zł netto.
Nie. Moc prawną oryginału ma wypis wydany przez notariusza (art. 109 Prawa o notariacie). Skan może wystarczyć do wglądu, ale bank czy sąd mogą zażądać wypisu.
Nie. Przy przeniesieniu własności notariusz składa wniosek elektronicznie najpóźniej w dniu sporządzenia aktu, także dla działki bez księgi (art. 92 § 4 Prawa o notariacie). Musisz natomiast w ciągu 14 dni złożyć w gminie informację IN-1 albo IR-1.
Tylko za zgodą stron tamtego aktu albo na podstawie postanowienia sądu okręgowego (art. 110 § 2 Prawa o notariacie). W praktyce prosisz sprzedającego, żeby pokazał lub przekazał Ci swój wypis.