Gruntownie › Blog › Cudzoziemiec kupuje działkę — zmiany od 19.11.2026
Zakup działki · Notariusz · Cudzoziemcy

Cudzoziemiec kupuje działkę: co zmienia się u notariusza od 19 listopada 2026 r.

Tekst przygotowany z pomocą sztucznej inteligencji (AI) na podstawie przepisów i źródeł wskazanych w artykule. Więcej

3 listopada 2026 r. w Dzienniku Ustaw ukazało się rozporządzenie MSWiA, które domyka nowelizację ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Od 19 listopada notariusz nie będzie już wysyłał ministrowi wypisu aktu w dotychczasowej formie. Umieści elektroniczny wypis w centralnym Repozytorium prowadzonym przez Krajową Radę Notarialną, a za każdy dokument pobierze od stron 5 zł. Kwota jest symboliczna, ale zmiana pokazuje coś ważniejszego: każdy zakup ziemi przez cudzoziemca trafia do państwa szybciej i w formie, którą da się przeszukiwać. Wyjaśniamy, kogo dotyczy nowe rozwiązanie, czego nie zmienia i co sprawdzić przed podpisaniem aktu, jeśli kupujesz albo sprzedajesz działkę z udziałem obcokrajowca.

G
GruntowniePrawo przy zakupie działki
 ·  13 min czytania
W skrócie: od 19 listopada 2026 r. notariusz, który sporządza akt nabycia nieruchomości przez cudzoziemca, wykonuje obowiązek zawiadomienia ministra przez Centralne Repozytorium Elektronicznych Wypisów Aktów Notarialnych (art. 8a ust. 1a ustawy z 24 marca 1920 r., dodany ustawą Dz.U. 2026 poz. 1099). Opłata wynosi 5 zł za dokument, a dokument jest przechowywany 5 lat od końca roku, w którym trafił do Repozytorium (rozporządzenie MSWiA, Dz.U. 2026 poz. 1449). Zasady zezwoleń, zwolnień i nieważności nabycia pozostają bez zmian.

1. Co dokładnie zostało uchwalone i kiedy wchodzi w życie

Zmiana składa się z dwóch aktów prawnych. Pierwszym jest ustawa z 17 lipca 2026 r. o zmianie ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców oraz ustawy – Prawo o notariacie, ogłoszona 18 sierpnia 2026 r. jako Dz.U. 2026 poz. 1099. Wchodzi w życie po upływie trzech miesięcy od ogłoszenia, czyli 19 listopada 2026 r. Drugim jest rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 29 października 2026 r. w sprawie okresu przechowywania elektronicznych wypisów i opłaty za ich umieszczenie w Repozytorium, ogłoszone 3 listopada 2026 r. jako Dz.U. 2026 poz. 1449. Ono również obowiązuje od 19 listopada.

Ustawa, którą zmieniono, jest jedną z najstarszych w polskim systemie prawnym. To ustawa z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, której tekst jednolity ogłoszono w Dz.U. 2017 poz. 2278. Nowelizacja jest krótka i nie rusza jej rdzenia. Robi trzy rzeczy:

Repozytorium nie jest nowym systemem. Krajowa Rada Notarialna prowadzi je od lat na podstawie art. 92a Prawa o notariacie. Do tej pory obowiązkowo trafiały tam elektroniczne wypisy aktów, które są podstawą wpisu do rejestru przedsiębiorców KRS albo trafiają do akt rejestrowych spółek. Inne wypisy umieszcza się tam tylko wtedy, gdy wynika to wprost z przepisu szczególnego. Od 19 listopada takim przepisem szczególnym staje się nowy art. 8a ust. 1a ustawy o cudzoziemcach.

2. Jak było do 18 listopada, a jak będzie od 19 listopada

Obowiązek z art. 8a istnieje od 2017 r. Notariusz musi w ciągu 7 dni od sporządzenia przesłać ministrowi wypis aktu notarialnego albo kopię umowy z podpisami notarialnie poświadczonymi, na mocy których cudzoziemiec nabył nieruchomość w Polsce lub udziały w spółce, która ma nieruchomości. Termin 7 dni się nie zmienia. Zmienia się droga, którą dokument przechodzi.

ElementDo 18.11.2026Od 19.11.2026
Kto zawiadamiaNotariuszNotariusz
Termin7 dni od sporządzenia aktu7 dni od sporządzenia aktu (bez zmian)
FormaWypis aktu lub kopia umowy przesyłana ministrowiElektroniczny wypis, kopia lub odpis umieszczony w Repozytorium w formacie umożliwiającym przeszukiwanie treści (art. 8a ust. 1a)
Droga do ministraBezpośrednio od notariuszaKrajowa Rada Notarialna „niezwłocznie” przesyła dokument ministrowi przez system teleinformatyczny (art. 8a ust. 1b)
Opłata dla stronBrak osobnej opłaty5 zł za każdy dokument (§ 3 rozporządzenia)
PrzechowywanieNieuregulowane w tej ustawie5 lat od końca roku kalendarzowego umieszczenia (§ 2 rozporządzenia)

Najważniejsze w tej tabeli jest słowo „przeszukiwanie”. Ustawa wymaga, aby dokument w Repozytorium był w formacie, w którym da się elektronicznie przeszukiwać jego treść. Minister prowadzi rejestr nieruchomości nabytych przez cudzoziemców (art. 8 ust. 4) i co roku do 31 marca składa Sejmowi sprawozdanie z liczby zezwoleń, rodzaju, obszaru i położenia nieruchomości (art. 4). Dane z dokumentów, które da się przeszukiwać, łatwiej zestawić niż dane z plików, które trzeba czytać ręcznie.

Przepis przejściowy: art. 3 ustawy nowelizującej stanowi, że do dokumentów sporządzonych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się przepisy dotychczasowe. Akt podpisany 18 listopada notariusz zgłosi po staremu, nawet jeśli robi to już po 19 listopada. Akt podpisany 19 listopada lub później idzie przez Repozytorium.

3. Kogo dotyczy obowiązek notariusza

Obowiązek z art. 8a nie zależy od tego, czy kupujący potrzebował zezwolenia. Dotyczy każdego nabycia nieruchomości przez cudzoziemca w rozumieniu ustawy. Definicja z art. 1 ust. 2 jest szersza, niż sugeruje potoczne znaczenie tego słowa. Cudzoziemcem jest:

  1. osoba fizyczna bez polskiego obywatelstwa, także obywatel Niemiec, Czech czy Litwy,
  2. osoba prawna z siedzibą za granicą,
  3. spółka bez osobowości prawnej z siedzibą za granicą, utworzona przez osoby z pkt 1 lub 2,
  4. polska spółka kontrolowana bezpośrednio lub pośrednio przez osoby z pkt 1–3, czyli na przykład spółka z o.o., w której cudzoziemcy mają ponad 50% głosów na zgromadzeniu wspólników (art. 1 ust. 3).

Osoba z podwójnym obywatelstwem, z których jedno jest polskie, nie jest cudzoziemcem w rozumieniu pkt 1, bo posiada obywatelstwo polskie. W praktyce notariusz pyta o obywatelstwo i ustala status na podstawie dokumentów, dlatego warto mieć przy sobie polski dowód osobisty albo paszport.

Art. 8a ust. 1 obejmuje trzy rodzaje dokumentów:

Sąd i organy administracji mają własne obowiązki z art. 8a ust. 2 i 3 (np. przy stwierdzeniu nabycia spadku przez sąd albo nabyciu na podstawie decyzji). Nowelizacja ich nie zmienia — elektroniczna ścieżka przez Repozytorium dotyczy wyłącznie notariuszy.

4. Czego nowelizacja nie zmienia: zezwolenie, zwolnienia, 0,5 ha

W mediach łatwo o skrót „nowe zasady zakupu ziemi przez cudzoziemców”. To nieprawda. Wszystkie materialne warunki nabycia zostają takie same, jak opisaliśmy w poradniku Zakup działki przez cudzoziemca — zezwolenie MSWiA. W skrócie:

Zezwolenie ministra jest wymagane co do zasady

Art. 1 ust. 1: nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wymaga zezwolenia, wydawanego w drodze decyzji przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, jeśli sprzeciwu nie wniesie Minister Obrony Narodowej, a przy nieruchomościach rolnych również minister właściwy do spraw rozwoju wsi. Zezwolenie jest ważne dwa lata (art. 3 ust. 2). Można też wystąpić o promesę, czyli przyrzeczenie wydania zezwolenia, ważną rok (art. 3d). Informacje o procedurze i formularze publikuje Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Obywatele EOG i Szwajcarii bez zezwolenia

Art. 8 ust. 2: obywatele i przedsiębiorcy państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Szwajcarii nie potrzebują zezwolenia. Okresy przejściowe dla ziemi rolnej i leśnej (12 lat) oraz drugiego domu (5 lat), liczone od przystąpienia Polski do UE, dawno minęły. Zakup ziemi rolnej przez obywatela UE podlega jednak tym samym ograniczeniom ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego co zakup przez Polaka — o nich piszemy w artykule KOWR 2026 — zakup ziemi rolnej do 5 ha.

Zwolnienia dla pozostałych cudzoziemców

Art. 8 ust. 1 zwalnia z obowiązku uzyskania zezwolenia m.in.:

Uwaga na strefę nadgraniczną i grunty rolne powyżej 1 ha. Zwolnienia z art. 8 ust. 1 nie mają zastosowania do nieruchomości położonych w strefie nadgranicznej ani do gruntów rolnych o powierzchni przekraczającej 1 ha (art. 8 ust. 3). Cudzoziemiec, który mieszka w Polsce 6 lat i ma pobyt stały, nadal potrzebuje zezwolenia, jeśli kupuje działkę w strefie nadgranicznej. Ta reguła nie dotyczy obywateli EOG i Szwajcarii zwolnionych na podstawie art. 8 ust. 2.

Limit 0,5 ha dla potrzeb życiowych

Art. 1a ust. 5: powierzchnia nieruchomości nabytych przez cudzoziemca w celu zaspokojenia potrzeb życiowych nie może przekroczyć 0,5 ha. Dla działki pod dom jednorodzinny to zwykle wystarczy, ale siedlisko z kawałkiem łąki potrafi przekroczyć ten próg. Przy działalności gospodarczej powierzchnia ma być uzasadniona rzeczywistymi potrzebami.

Skutek nabycia bez zezwolenia: nieważność

Art. 6 ust. 1: nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wbrew przepisom ustawy jest nieważne. O nieważności orzeka sąd, także na żądanie wójta, starosty, marszałka, wojewody albo ministra (art. 6 ust. 2). Bez zezwolenia nie można też dokonać wpisu własności w księdze wieczystej (art. 5). Repozytorium nie tworzy nowej sankcji, ale sprawia, że dokument trafia do ministra szybciej i w formie, którą łatwiej porównać z rejestrem zezwoleń.

Zanim podpiszesz akt — sprawdź samą działkę

Zezwolenie i notariusz to formalności. Równie ważne jest, co wolno na działce zbudować i czy nie ma ograniczeń. Gruntownie zbiera dla wskazanej działki dane z ok. 20 rejestrów i usług państwowych: ewidencję gruntów, plan miejscowy, plan ogólny gminy, strefy zalewowe i formy ochrony przyrody. Serwis jest w fazie testów, planowana cena raportu: 89 zł.

Sprawdź swoją działkę

5. Ile to kosztuje strony transakcji

Rozporządzenie MSWiA ustala opłatę na 5 zł za umieszczenie w Repozytorium któregokolwiek z dokumentów (§ 3). Ustawa wskazuje, że notariusz pobiera ją od stron czynności notarialnej (art. 8a ust. 1c), a rozporządzenie — że łączną kwotę opłat za dany miesiąc notariusz przelewa na rachunek Krajowej Rady Notarialnej do 7. dnia następnego miesiąca (§ 4). Przy ustalaniu kwoty minister miał brać pod uwagę koszty prowadzenia Repozytorium i jego niedochodowy charakter (art. 8a ust. 1d).

Dla porównania: przy zakupie działki za 200 000 zł sam podatek od czynności cywilnoprawnych wynosi 2% (4000 zł), a do tego dochodzi taksa notarialna, wypisy i opłaty sądowe za wpis do księgi wieczystej. Szczegółowe wyliczenia po zmianie taksy z 5 listopada 2026 r. znajdziesz w artykule Nowa taksa notarialna od 5 listopada 2026. Opłata za Repozytorium jest przy tym kosztem marginalnym.

SytuacjaDokumenty w RepozytoriumOpłata
Sprzedaż działki obywatelowi Ukrainy z zezwoleniem MSWiA1 wypis aktu5 zł
Darowizna działki obywatelce Niemiec1 wypis aktu5 zł
Poświadczenie dziedziczenia, wśród spadkobierców cudzoziemiec, w spadku działkawypis aktu poświadczenia + wypis protokołu dziedziczenia5 zł za każdy dokument
Zakup działki przez dwóch PolakówBrak obowiązku z art. 8a0 zł

Opłata należy się za każdy dokument, a nie za każdą działkę. Jeśli jednym aktem kupujesz trzy sąsiednie działki, notariusz umieszcza jeden wypis tego aktu. W praktyce kwota pojawi się w rachunku notarialnym obok taksy i wypisów. Warto zapytać o nią przy wycenie czynności, żeby nie było zaskoczenia — choćby niewielkiego.

6. Trzy typowe sytuacje z praktyki

Poniższe przykłady to schematy, a nie opisy konkretnych transakcji. Pokazują, w którym miejscu procesu pojawia się Repozytorium i co od niego nie zależy.

Sytuacja A: obywatel Ukrainy kupuje działkę budowlaną pod Lublinem

Kupujący ma zezwolenie na pobyt czasowy, pracuje w Polsce od trzech lat. Nie spełnia warunku 5 lat od pobytu stałego, więc potrzebuje zezwolenia ministra. Składa wniosek z informacją o działce, zbywcy i celu nabycia, dokumentuje więzi z Polską (art. 1a ust. 2 wymienia m.in. zezwolenie na pobyt czasowy, małżeństwo z obywatelem polskim, działalność gospodarczą). Po uzyskaniu zezwolenia umawia akt. Notariusz sprawdza zezwolenie (art. 5), sporządza akt, a w ciągu 7 dni umieszcza jego elektroniczny wypis w Repozytorium. Strony płacą 5 zł. Gdyby lubelska działka leżała w strefie nadgranicznej, zezwolenie byłoby potrzebne nawet po spełnieniu warunku 5 lat.

Sytuacja B: Polka sprzedaje działkę rekreacyjną małżeństwu z Niemiec

Kupujący są obywatelami UE, więc zezwolenia nie potrzebują (art. 8 ust. 2). Obowiązek notariusza z art. 8a jednak istnieje, bo w rozumieniu ustawy są cudzoziemcami. Od 19 listopada wypis aktu trafi do Repozytorium, a minister dostanie go przez system Krajowej Rady Notarialnej. Sprzedającej nic to nie zmienia poza 5 zł, które zgodnie z umową zapłaci jedna ze stron. Jeżeli działka jest gruntem rolnym, decydujące będą przepisy ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, a nie obywatelstwo kupujących.

Sytuacja C: spadek po ojcu, syn mieszka w Kanadzie i ma tylko kanadyjskie obywatelstwo

Dziedziczenie ustawowe nie wymaga zezwolenia (art. 7 ust. 2). Jeśli rodzeństwo idzie do notariusza po akt poświadczenia dziedziczenia, notariusz pyta, czy w spadku jest nieruchomość w Polsce (art. 95c § 2 pkt 9 Prawa o notariacie), i — jeśli tak — przekazuje wypis aktu i protokołu przez Repozytorium. Inaczej jest przy dziedziczeniu testamentowym przez osobę spoza kręgu spadkobierców ustawowych: wtedy cudzoziemiec ma dwa lata od otwarcia spadku na wniosek o zezwolenie, a bez niego nieruchomość przechodzi na spadkobierców ustawowych (art. 7 ust. 3). Więcej o samym dziedziczeniu piszemy w artykule Dziedziczenie działki bez testamentu.

7. Co zrobić przed aktem — lista dla kupującego i sprzedającego

  1. Ustal status kupującego.Obywatelstwo, rodzaj i data zezwolenia na pobyt, małżeństwo z obywatelem polskim, a przy spółce — struktura udziałów i głosów. To rozstrzyga, czy potrzebne jest zezwolenie.
  2. Sprawdź, czy działka leży w strefie nadgranicznej.Jeśli tak, zwolnienia z art. 8 ust. 1 nie działają. Zapytaj w starostwie albo w urzędzie gminy, czy gmina leży w strefie nadgranicznej.
  3. Zmierz powierzchnię i rodzaj użytków.Limit 0,5 ha dla potrzeb życiowych i próg 1 ha gruntów rolnych z art. 8 ust. 3. Powierzchnię i klasoużytki sprawdzisz w wypisie z ewidencji gruntów albo na Geoportalu GUGiK.
  4. Jeśli potrzebne jest zezwolenie — złóż wniosek z wyprzedzeniem.Postępowanie obejmuje sprawdzenie przez MON, a przy ziemi rolnej również przez ministra rolnictwa. Termin na sprzeciw to 14 dni, ale w szczególnie uzasadnionych przypadkach może być wydłużony do 2 miesięcy (art. 1 ust. 1a). W umowie przedwstępnej zapisz warunek uzyskania zezwolenia i odpowiednio długi termin zawarcia umowy przyrzeczonej.
  5. Zapytaj notariusza o pełny koszt.Taksa, wypisy, PCC, opłaty sądowe i — od 19 listopada — 5 zł za każdy dokument w Repozytorium. Ustal w umowie, która strona ponosi koszty.
  6. Sprawdź księgę wieczystą działki.Własność, służebności, hipoteki i ostrzeżenia znajdziesz w Elektronicznych Księgach Wieczystych. Bez zezwolenia (gdy jest wymagane) wpis własności na cudzoziemca nie zostanie dokonany (art. 5).
  7. Sprawdź, co wolno na działce zbudować.Obywatelstwo nie zmienia planu miejscowego, planu ogólnego ani warunków zabudowy. Te same ograniczenia dotyczą Polaka i cudzoziemca.

Sprzedający powinien pamiętać, że to on ryzykuje najwięcej przy nieważnym nabyciu. Umowa sprzedaży zawarta wbrew ustawie jest nieważna, a rozliczenie ceny i zwrot nieruchomości odbywa się wtedy w sporze. Dlatego warto poprosić kupującego o kopię zezwolenia albo o wskazanie podstawy zwolnienia jeszcze przed umową przedwstępną. Listę dokumentów, które sprzedający przygotowuje do aktu, omawiamy w artykule Sprzedaż działki — dokumenty sprzedającego, a samą umowę przedwstępną w tekście Umowa przedwstępna kupna działki — co musi zawierać.

Co jeszcze jest w toku: ustawa nowelizująca uchyliła dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 92a § 7 Prawa o notariacie (art. 4 ustawy Dz.U. 2026 poz. 1099). Minister Sprawiedliwości wydaje nowe rozporządzenie o sposobie sporządzania elektronicznych wypisów i warunkach technicznych Repozytorium. Na 9 listopada 2026 r. nie znaleźliśmy go w Dzienniku Ustaw. Szczegóły techniczne dotyczą notariuszy, nie stron, ale jeśli rozporządzenie ukaże się z opóźnieniem, warto zapytać kancelarię, jak w praktyce wykona obowiązek po 19 listopada.

8. Najczęstsze pytania

Co zmienia się 19 listopada 2026 r. przy zakupie działki przez cudzoziemca?

Sposób zawiadomienia ministra. Notariusz umieszcza elektroniczny wypis w Repozytorium, a Krajowa Rada Notarialna przekazuje go ministrowi (art. 8a ust. 1a–1b).

Ile kosztuje umieszczenie wypisu w Repozytorium?

5 zł za każdy dokument (§ 3 rozporządzenia, Dz.U. 2026 poz. 1449). Notariusz pobiera opłatę od stron.

Czy cudzoziemiec nadal potrzebuje zezwolenia?

Tak, zasady się nie zmieniają. Obywatel spoza EOG i Szwajcarii co do zasady potrzebuje zezwolenia, chyba że korzysta ze zwolnienia z art. 8 ust. 1.

Czy zmiana dotyczy obywateli państw UE?

Tak, w części dotyczącej zawiadomienia. Obywatel UE nie potrzebuje zezwolenia, ale jest cudzoziemcem w rozumieniu ustawy, więc notariusz zgłasza nabycie przez Repozytorium.

Jak długo wypis będzie przechowywany?

5 lat od końca roku kalendarzowego umieszczenia (§ 2). Wypis z grudnia 2026 r. będzie przechowywany do końca 2031 r.

Czy akt podpisany przed 19 listopada też trafi do Repozytorium?

Nie. Do dokumentów sporządzonych przed wejściem ustawy w życie stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 3 ustawy nowelizującej).

Czy Polak sprzedający działkę cudzoziemcowi musi coś zrobić?

Zawiadomienie wysyła notariusz. Sprzedający powinien sprawdzić, czy kupujący ma zezwolenie albo podstawę zwolnienia, bo nabycie wbrew ustawie jest nieważne (art. 6 ust. 1).

Czy spadek przez dziecko z obcym obywatelstwem też trafia do Repozytorium?

Tak, jeśli dziedziczenie poświadcza notariusz, a w spadku jest nieruchomość w Polsce (art. 8a ust. 1 pkt 2). Dziedziczenie ustawowe nie wymaga zezwolenia.

Czy spółka z o.o. z udziałowcem z zagranicy jest cudzoziemcem?

Może być, jeśli jest kontrolowana przez cudzoziemców, np. mają oni ponad 50% głosów (art. 1 ust. 2 pkt 4 i ust. 3).

Zastrzeżenie: Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Przykłady w sekcji 6 są schematami, a nie opisami konkretnych spraw. O tym, czy w Twojej sytuacji wymagane jest zezwolenie, rozstrzyga minister właściwy do spraw wewnętrznych, a o formie czynności notariusz. W indywidualnej sprawie skonsultuj się z notariuszem, radcą prawnym lub adwokatem. Podstawa prawna: ustawa z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (t.j. Dz.U. 2017 poz. 2278 ze zm.), ustawa z 17 lipca 2026 r. o zmianie ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców oraz ustawy – Prawo o notariacie (Dz.U. 2026 poz. 1099), Prawo o notariacie (t.j. Dz.U. 2026 poz. 614 ze zm.), rozporządzenie MSWiA z 29 października 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1449). Stan prawny na 9 listopada 2026 r.