Tekst przygotowany z pomocą sztucznej inteligencji (AI) na podstawie przepisów i źródeł wskazanych w artykule. Więcej
3 listopada 2026 r. w Dzienniku Ustaw ukazało się rozporządzenie MSWiA, które domyka nowelizację ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Od 19 listopada notariusz nie będzie już wysyłał ministrowi wypisu aktu w dotychczasowej formie. Umieści elektroniczny wypis w centralnym Repozytorium prowadzonym przez Krajową Radę Notarialną, a za każdy dokument pobierze od stron 5 zł. Kwota jest symboliczna, ale zmiana pokazuje coś ważniejszego: każdy zakup ziemi przez cudzoziemca trafia do państwa szybciej i w formie, którą da się przeszukiwać. Wyjaśniamy, kogo dotyczy nowe rozwiązanie, czego nie zmienia i co sprawdzić przed podpisaniem aktu, jeśli kupujesz albo sprzedajesz działkę z udziałem obcokrajowca.
Zmiana składa się z dwóch aktów prawnych. Pierwszym jest ustawa z 17 lipca 2026 r. o zmianie ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców oraz ustawy – Prawo o notariacie, ogłoszona 18 sierpnia 2026 r. jako Dz.U. 2026 poz. 1099. Wchodzi w życie po upływie trzech miesięcy od ogłoszenia, czyli 19 listopada 2026 r. Drugim jest rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 29 października 2026 r. w sprawie okresu przechowywania elektronicznych wypisów i opłaty za ich umieszczenie w Repozytorium, ogłoszone 3 listopada 2026 r. jako Dz.U. 2026 poz. 1449. Ono również obowiązuje od 19 listopada.
Ustawa, którą zmieniono, jest jedną z najstarszych w polskim systemie prawnym. To ustawa z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, której tekst jednolity ogłoszono w Dz.U. 2017 poz. 2278. Nowelizacja jest krótka i nie rusza jej rdzenia. Robi trzy rzeczy:
Repozytorium nie jest nowym systemem. Krajowa Rada Notarialna prowadzi je od lat na podstawie art. 92a Prawa o notariacie. Do tej pory obowiązkowo trafiały tam elektroniczne wypisy aktów, które są podstawą wpisu do rejestru przedsiębiorców KRS albo trafiają do akt rejestrowych spółek. Inne wypisy umieszcza się tam tylko wtedy, gdy wynika to wprost z przepisu szczególnego. Od 19 listopada takim przepisem szczególnym staje się nowy art. 8a ust. 1a ustawy o cudzoziemcach.
Obowiązek z art. 8a istnieje od 2017 r. Notariusz musi w ciągu 7 dni od sporządzenia przesłać ministrowi wypis aktu notarialnego albo kopię umowy z podpisami notarialnie poświadczonymi, na mocy których cudzoziemiec nabył nieruchomość w Polsce lub udziały w spółce, która ma nieruchomości. Termin 7 dni się nie zmienia. Zmienia się droga, którą dokument przechodzi.
| Element | Do 18.11.2026 | Od 19.11.2026 |
|---|---|---|
| Kto zawiadamia | Notariusz | Notariusz |
| Termin | 7 dni od sporządzenia aktu | 7 dni od sporządzenia aktu (bez zmian) |
| Forma | Wypis aktu lub kopia umowy przesyłana ministrowi | Elektroniczny wypis, kopia lub odpis umieszczony w Repozytorium w formacie umożliwiającym przeszukiwanie treści (art. 8a ust. 1a) |
| Droga do ministra | Bezpośrednio od notariusza | Krajowa Rada Notarialna „niezwłocznie” przesyła dokument ministrowi przez system teleinformatyczny (art. 8a ust. 1b) |
| Opłata dla stron | Brak osobnej opłaty | 5 zł za każdy dokument (§ 3 rozporządzenia) |
| Przechowywanie | Nieuregulowane w tej ustawie | 5 lat od końca roku kalendarzowego umieszczenia (§ 2 rozporządzenia) |
Najważniejsze w tej tabeli jest słowo „przeszukiwanie”. Ustawa wymaga, aby dokument w Repozytorium był w formacie, w którym da się elektronicznie przeszukiwać jego treść. Minister prowadzi rejestr nieruchomości nabytych przez cudzoziemców (art. 8 ust. 4) i co roku do 31 marca składa Sejmowi sprawozdanie z liczby zezwoleń, rodzaju, obszaru i położenia nieruchomości (art. 4). Dane z dokumentów, które da się przeszukiwać, łatwiej zestawić niż dane z plików, które trzeba czytać ręcznie.
Obowiązek z art. 8a nie zależy od tego, czy kupujący potrzebował zezwolenia. Dotyczy każdego nabycia nieruchomości przez cudzoziemca w rozumieniu ustawy. Definicja z art. 1 ust. 2 jest szersza, niż sugeruje potoczne znaczenie tego słowa. Cudzoziemcem jest:
Osoba z podwójnym obywatelstwem, z których jedno jest polskie, nie jest cudzoziemcem w rozumieniu pkt 1, bo posiada obywatelstwo polskie. W praktyce notariusz pyta o obywatelstwo i ustala status na podstawie dokumentów, dlatego warto mieć przy sobie polski dowód osobisty albo paszport.
Art. 8a ust. 1 obejmuje trzy rodzaje dokumentów:
Sąd i organy administracji mają własne obowiązki z art. 8a ust. 2 i 3 (np. przy stwierdzeniu nabycia spadku przez sąd albo nabyciu na podstawie decyzji). Nowelizacja ich nie zmienia — elektroniczna ścieżka przez Repozytorium dotyczy wyłącznie notariuszy.
W mediach łatwo o skrót „nowe zasady zakupu ziemi przez cudzoziemców”. To nieprawda. Wszystkie materialne warunki nabycia zostają takie same, jak opisaliśmy w poradniku Zakup działki przez cudzoziemca — zezwolenie MSWiA. W skrócie:
Art. 1 ust. 1: nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wymaga zezwolenia, wydawanego w drodze decyzji przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, jeśli sprzeciwu nie wniesie Minister Obrony Narodowej, a przy nieruchomościach rolnych również minister właściwy do spraw rozwoju wsi. Zezwolenie jest ważne dwa lata (art. 3 ust. 2). Można też wystąpić o promesę, czyli przyrzeczenie wydania zezwolenia, ważną rok (art. 3d). Informacje o procedurze i formularze publikuje Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Art. 8 ust. 2: obywatele i przedsiębiorcy państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Szwajcarii nie potrzebują zezwolenia. Okresy przejściowe dla ziemi rolnej i leśnej (12 lat) oraz drugiego domu (5 lat), liczone od przystąpienia Polski do UE, dawno minęły. Zakup ziemi rolnej przez obywatela UE podlega jednak tym samym ograniczeniom ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego co zakup przez Polaka — o nich piszemy w artykule KOWR 2026 — zakup ziemi rolnej do 5 ha.
Art. 8 ust. 1 zwalnia z obowiązku uzyskania zezwolenia m.in.:
Art. 1a ust. 5: powierzchnia nieruchomości nabytych przez cudzoziemca w celu zaspokojenia potrzeb życiowych nie może przekroczyć 0,5 ha. Dla działki pod dom jednorodzinny to zwykle wystarczy, ale siedlisko z kawałkiem łąki potrafi przekroczyć ten próg. Przy działalności gospodarczej powierzchnia ma być uzasadniona rzeczywistymi potrzebami.
Art. 6 ust. 1: nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wbrew przepisom ustawy jest nieważne. O nieważności orzeka sąd, także na żądanie wójta, starosty, marszałka, wojewody albo ministra (art. 6 ust. 2). Bez zezwolenia nie można też dokonać wpisu własności w księdze wieczystej (art. 5). Repozytorium nie tworzy nowej sankcji, ale sprawia, że dokument trafia do ministra szybciej i w formie, którą łatwiej porównać z rejestrem zezwoleń.
Zezwolenie i notariusz to formalności. Równie ważne jest, co wolno na działce zbudować i czy nie ma ograniczeń. Gruntownie zbiera dla wskazanej działki dane z ok. 20 rejestrów i usług państwowych: ewidencję gruntów, plan miejscowy, plan ogólny gminy, strefy zalewowe i formy ochrony przyrody. Serwis jest w fazie testów, planowana cena raportu: 89 zł.
Sprawdź swoją działkęRozporządzenie MSWiA ustala opłatę na 5 zł za umieszczenie w Repozytorium któregokolwiek z dokumentów (§ 3). Ustawa wskazuje, że notariusz pobiera ją od stron czynności notarialnej (art. 8a ust. 1c), a rozporządzenie — że łączną kwotę opłat za dany miesiąc notariusz przelewa na rachunek Krajowej Rady Notarialnej do 7. dnia następnego miesiąca (§ 4). Przy ustalaniu kwoty minister miał brać pod uwagę koszty prowadzenia Repozytorium i jego niedochodowy charakter (art. 8a ust. 1d).
Dla porównania: przy zakupie działki za 200 000 zł sam podatek od czynności cywilnoprawnych wynosi 2% (4000 zł), a do tego dochodzi taksa notarialna, wypisy i opłaty sądowe za wpis do księgi wieczystej. Szczegółowe wyliczenia po zmianie taksy z 5 listopada 2026 r. znajdziesz w artykule Nowa taksa notarialna od 5 listopada 2026. Opłata za Repozytorium jest przy tym kosztem marginalnym.
| Sytuacja | Dokumenty w Repozytorium | Opłata |
|---|---|---|
| Sprzedaż działki obywatelowi Ukrainy z zezwoleniem MSWiA | 1 wypis aktu | 5 zł |
| Darowizna działki obywatelce Niemiec | 1 wypis aktu | 5 zł |
| Poświadczenie dziedziczenia, wśród spadkobierców cudzoziemiec, w spadku działka | wypis aktu poświadczenia + wypis protokołu dziedziczenia | 5 zł za każdy dokument |
| Zakup działki przez dwóch Polaków | Brak obowiązku z art. 8a | 0 zł |
Opłata należy się za każdy dokument, a nie za każdą działkę. Jeśli jednym aktem kupujesz trzy sąsiednie działki, notariusz umieszcza jeden wypis tego aktu. W praktyce kwota pojawi się w rachunku notarialnym obok taksy i wypisów. Warto zapytać o nią przy wycenie czynności, żeby nie było zaskoczenia — choćby niewielkiego.
Poniższe przykłady to schematy, a nie opisy konkretnych transakcji. Pokazują, w którym miejscu procesu pojawia się Repozytorium i co od niego nie zależy.
Kupujący ma zezwolenie na pobyt czasowy, pracuje w Polsce od trzech lat. Nie spełnia warunku 5 lat od pobytu stałego, więc potrzebuje zezwolenia ministra. Składa wniosek z informacją o działce, zbywcy i celu nabycia, dokumentuje więzi z Polską (art. 1a ust. 2 wymienia m.in. zezwolenie na pobyt czasowy, małżeństwo z obywatelem polskim, działalność gospodarczą). Po uzyskaniu zezwolenia umawia akt. Notariusz sprawdza zezwolenie (art. 5), sporządza akt, a w ciągu 7 dni umieszcza jego elektroniczny wypis w Repozytorium. Strony płacą 5 zł. Gdyby lubelska działka leżała w strefie nadgranicznej, zezwolenie byłoby potrzebne nawet po spełnieniu warunku 5 lat.
Kupujący są obywatelami UE, więc zezwolenia nie potrzebują (art. 8 ust. 2). Obowiązek notariusza z art. 8a jednak istnieje, bo w rozumieniu ustawy są cudzoziemcami. Od 19 listopada wypis aktu trafi do Repozytorium, a minister dostanie go przez system Krajowej Rady Notarialnej. Sprzedającej nic to nie zmienia poza 5 zł, które zgodnie z umową zapłaci jedna ze stron. Jeżeli działka jest gruntem rolnym, decydujące będą przepisy ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, a nie obywatelstwo kupujących.
Dziedziczenie ustawowe nie wymaga zezwolenia (art. 7 ust. 2). Jeśli rodzeństwo idzie do notariusza po akt poświadczenia dziedziczenia, notariusz pyta, czy w spadku jest nieruchomość w Polsce (art. 95c § 2 pkt 9 Prawa o notariacie), i — jeśli tak — przekazuje wypis aktu i protokołu przez Repozytorium. Inaczej jest przy dziedziczeniu testamentowym przez osobę spoza kręgu spadkobierców ustawowych: wtedy cudzoziemiec ma dwa lata od otwarcia spadku na wniosek o zezwolenie, a bez niego nieruchomość przechodzi na spadkobierców ustawowych (art. 7 ust. 3). Więcej o samym dziedziczeniu piszemy w artykule Dziedziczenie działki bez testamentu.
Sprzedający powinien pamiętać, że to on ryzykuje najwięcej przy nieważnym nabyciu. Umowa sprzedaży zawarta wbrew ustawie jest nieważna, a rozliczenie ceny i zwrot nieruchomości odbywa się wtedy w sporze. Dlatego warto poprosić kupującego o kopię zezwolenia albo o wskazanie podstawy zwolnienia jeszcze przed umową przedwstępną. Listę dokumentów, które sprzedający przygotowuje do aktu, omawiamy w artykule Sprzedaż działki — dokumenty sprzedającego, a samą umowę przedwstępną w tekście Umowa przedwstępna kupna działki — co musi zawierać.
Sposób zawiadomienia ministra. Notariusz umieszcza elektroniczny wypis w Repozytorium, a Krajowa Rada Notarialna przekazuje go ministrowi (art. 8a ust. 1a–1b).
5 zł za każdy dokument (§ 3 rozporządzenia, Dz.U. 2026 poz. 1449). Notariusz pobiera opłatę od stron.
Tak, zasady się nie zmieniają. Obywatel spoza EOG i Szwajcarii co do zasady potrzebuje zezwolenia, chyba że korzysta ze zwolnienia z art. 8 ust. 1.
Tak, w części dotyczącej zawiadomienia. Obywatel UE nie potrzebuje zezwolenia, ale jest cudzoziemcem w rozumieniu ustawy, więc notariusz zgłasza nabycie przez Repozytorium.
5 lat od końca roku kalendarzowego umieszczenia (§ 2). Wypis z grudnia 2026 r. będzie przechowywany do końca 2031 r.
Nie. Do dokumentów sporządzonych przed wejściem ustawy w życie stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 3 ustawy nowelizującej).
Zawiadomienie wysyła notariusz. Sprzedający powinien sprawdzić, czy kupujący ma zezwolenie albo podstawę zwolnienia, bo nabycie wbrew ustawie jest nieważne (art. 6 ust. 1).
Tak, jeśli dziedziczenie poświadcza notariusz, a w spadku jest nieruchomość w Polsce (art. 8a ust. 1 pkt 2). Dziedziczenie ustawowe nie wymaga zezwolenia.
Może być, jeśli jest kontrolowana przez cudzoziemców, np. mają oni ponad 50% głosów (art. 1 ust. 2 pkt 4 i ust. 3).