Luka po 20 września 2026: sieci gazowe, instalacja gazowa i przyłącza bez starych warunków technicznych

Od kilku tygodni powtarza się uproszczona wersja: „stare warunki techniczne obowiązują jeszcze 18 miesięcy”. Tak zresztą brzmi skrót komunikatu, który Ministerstwo Rozwoju i Technologii opublikowało 18 września 2026 r. Ministerstwo dodało jednak zastrzeżenie, które łatwo przeoczyć: dotychczasowe przepisy stosuje się w zakresie określonym ustawą. A ten zakres jest węższy, niż sugerują nagłówki.

22 września 2026 r. media branżowe opisały ostrzeżenie Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa: przepisy przejściowe dotyczą budynków, ale nie obejmują m.in. przepisów o sieciach gazowych i zasilaniu elektrycznym obiektów łączności. Kilka dni wcześniej Zespół Prawno-Regulaminowy Podlaskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa wskazał drugą lukę, dotyczącą robót budowlanych wymagających zgłoszenia. Poniżej sprawdzamy obie tezy w tekstach źródłowych, czyli w ustawie i w bazie ISAP.

Co przestało obowiązywać 20 i 21 września 2026 r.

Rozporządzenia wykonawcze do art. 7 Prawa budowlanego, w tym warunki techniczne dla budynków, wygasły z mocy prawa. W bazie ISAP jako źródło tego uchylenia wskazano ustawę z 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz.U. 2019 poz. 1696). Sprawdziliśmy w ISAP status kilku kluczowych aktów na 23 września 2026 r.:

• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie: uchylone, w ISAP z datą 21 września 2026 r. To tu działa ratunek z art. 102a–102b.
• Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz.U. 2013 poz. 640): status „uznany za uchylony”, data uchylenia 21 września 2026 r. Podstawą jego wydania był art. 7 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego.
• Rozporządzenie Ministra Łączności z 21 kwietnia 1995 r. w sprawie warunków technicznych zasilania energią elektryczną obiektów budowlanych łączności: nieobowiązujące, data uchylenia 21 września 2026 r.
• Rozporządzenie z 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych dla budowli kolejowych: uchylone z datą 20 września 2026 r. Dla właścicieli działek to raczej ciekawostka, ale pokazuje skalę zjawiska.

Różnica jednego dnia między datami w ISAP (20 i 21 września) wynika z oznaczeń w bazie. Dla praktyki ważniejsze jest to, że ustawa epizodyczna liczy swój okres od 20 września 2026 r., a przepisy dotychczasowe określa jako te „obowiązujące do dnia 19 września 2026 r.”.

Co dokładnie mówią art. 102a, 102b i 102c

Rozdział 10a „Przepisy epizodyczne” dodała do Prawa budowlanego ustawa z 31 lipca 2026 r. o zmianie ustawy o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa oraz ustawy — Prawo budowlane (Dz.U. 2026 poz. 1161). Ten fragment wszedł w życie 2 września 2026 r. Jego mechanizm opisaliśmy szczegółowo w tekście o oświadczeniu inwestora, więc tu tylko to, co istotne dla luki:

• Art. 102a ust. 1: przez 18 miesięcy od 20 września 2026 r. projekt zagospodarowania działki lub terenu i projekt architektoniczno-budowlany mogą być sporządzone według przepisów „wydanych na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 1”, obowiązujących do 19 września 2026 r. Dotyczy to trzech sytuacji: wniosku o pozwolenie na budowę, wniosku o odrębne zatwierdzenie projektu oraz zgłoszenia budowy. Warunek: oświadczenie inwestora.
• Art. 102b: przez ten sam okres inwestor może stosować te same przepisy (znów: z art. 7 ust. 2 pkt 1) do budowy z art. 29 ust. 2 (bez pozwolenia i bez zgłoszenia) oraz robót z art. 29 ust. 4 (bez pozwolenia i bez zgłoszenia).
• Art. 102c: dopuszcza utrzymywanie i użytkowanie budynków mieszkalnych według przepisów wydanych na podstawie art. 7 ust. 3 pkt 1.

Z tej konstrukcji wynikają dwa ograniczenia. Pierwsze dotyczy rodzaju przepisów: przedłużono tylko te dla budynków. Drugie dotyczy rodzaju procedur: art. 102a mówi o „zgłoszeniu budowy”, a art. 102b o ust. 2 i 4 art. 29. Nie ma tu ust. 3, czyli robót budowlanych wymagających zgłoszenia.

Luka nr 1: sieci gazowe i zasilanie obiektów łączności

Art. 7 ust. 2 Prawa budowlanego rozdziela warunki techniczne na dwie grupy. Pkt 1 dotyczy budynków oraz związanych z nimi urządzeń budowlanych. Pkt 2 dotyczy pozostałych obiektów budowlanych, w tym sieci. Rozporządzenie o sieciach gazowych wydano na podstawie pkt 2, podobnie jak rozporządzenie o zasilaniu obiektów łączności. Art. 102a i 102b w ogóle ich nie wymieniają.

W praktyce oznacza to, że od 21 września 2026 r. nie ma obowiązującego rozporządzenia, które szczegółowo określa m.in. usytuowanie gazociągów. To rozporządzenie zawierało m.in. definicję i szerokości stref kontrolowanych wokół gazociągów, na których opierało się wiele decyzji o lokalizacji domów obok sieci. Pisaliśmy o nich w tekstach o strefie ochronnej gazociągu i strefie kontrolowanej na działce. Opisane tam tabele pochodzą z aktu, który właśnie przestał obowiązywać.

Kogo ta luka dotyka najbardziej? Przede wszystkim operatorów i wykonawców, którzy projektują lub przebudowują sieci gazowe. Dla właściciela działki skutki są pośrednie, ale realne:

• Dłuższe uzgodnienia. Gdy nie ma jednoznacznego przepisu o odległościach, operator i urząd mogą ostrożniej podchodzić do lokalizacji budynku przy sieci, np. żądać dodatkowych uzgodnień lub opinii.
• Opóźnienia rozbudowy sieci. Jeśli gazyfikacja twojej ulicy zależy od nowego odcinka gazociągu, projekt tego odcinka powstaje teraz bez obowiązującego rozporządzenia technicznego. PIIB wprost wskazuje ryzyko sporów interpretacyjnych z organami i gestorami sieci.
• Niepewność przy zakupie. Sprzedający może twierdzić, że „strefy już nie ma”. Tak twierdzić nie wolno bez pisemnego stanowiska operatora sieci.

Luka nr 2: roboty budowlane wymagające zgłoszenia (art. 29 ust. 3)

Ta luka dotyczy już bezpośrednio właścicieli domów i działek z budynkami. Art. 29 ust. 3 Prawa budowlanego wylicza roboty budowlane, które nie wymagają pozwolenia na budowę, ale wymagają zgłoszenia. Z tekstu ustawy wybraliśmy pozycje najbliższe typowemu inwestorowi indywidualnemu:

• pkt 1 lit. a: przebudowa przegród zewnętrznych oraz elementów konstrukcyjnych budynków mieszkalnych jednorodzinnych, jeśli nie zwiększa obszaru oddziaływania poza działkę. Chodzi np. o nowe otwory okienne czy zmiany w ścianach nośnych;
• pkt 1 lit. c: przebudowa sieci gazowych, wodorowych i niektórych sieci elektroenergetycznych;
• pkt 3 lit. d: instalowanie wewnątrz i na zewnątrz użytkowanego budynku instalacji gazowych. To typowa gazyfikacja domu, w którym już się mieszka, np. przy wymianie kotła na węgiel;
• pkt 3 lit. h: magazyny energii elektrycznej o pojemności większej niż 30 kWh i nie większej niż 300 kWh;
• pkt 1 lit. e: docieplenie budynków o wysokości powyżej 12 m i nie wyższych niż 25 m.

Art. 102a mówi o „zgłoszeniu budowy”, a nie o zgłoszeniu robót budowlanych. Art. 102b obejmuje roboty z art. 29 ust. 4, czyli te, które nie wymagają nawet zgłoszenia. Roboty z ust. 3 nie pasują więc wprost do żadnego z tych przepisów. Zespół Prawno-Regulaminowy Podlaskiej OIIB przytacza wypowiedź głównego legislatora z posiedzenia senackiej komisji 4 sierpnia 2026 r.: „na pewno jest tu pewna luka”.

Co to oznacza w praktyce? Jeśli zgłaszasz dziś instalację gazową w zamieszkanym domu, nie masz ustawowej podstawy, by zadeklarować stosowanie starych warunków technicznych. Jednocześnie nowych nie ma. Projekt ocenia się wtedy na podstawie przepisów ustawy, wymagań podstawowych z art. 5 i zasad wiedzy technicznej. Większość instalacji zaprojektowanych starannie według dotychczasowej praktyki powinna te wymagania spełnić. Ryzyko polega na tym, że urząd przy zgłoszeniu i nadzór budowlany przy kontroli mogą różnie ocenić ten sam projekt.

A co z przyłączami do działki?

Przyłącza elektroenergetyczne, wodociągowe, kanalizacyjne, gazowe, cieplne i telekomunikacyjne wymienia art. 29 ust. 1 pkt 23, z zastrzeżeniem art. 29a. W praktyce buduje się je najczęściej bez zgłoszenia, na podstawie planu sytuacyjnego na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub mapy jednostkowej (art. 29a ust. 1). Do takiej budowy stosuje się przepisy prawa energetycznego albo ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków (art. 29a ust. 2). Inwestor może też zamiast tego dokonać zgłoszenia (art. 29a ust. 3).

Tu pojawia się pytanie, którego ustawa wprost nie rozstrzyga. Przyłącze budowane na planie sytuacyjnym nie jest „zgłoszeniem budowy” z art. 102a, a art. 102b obejmuje art. 29 ust. 2, a nie ust. 1. Formalnie więc również ta ścieżka nie jest wymieniona w przepisach epizodycznych. Czy ma to znaczenie praktyczne? Dla przyłączy kluczowe są w praktyce:

1. warunki przyłączenia wydane przez operatora sieci (gazowej, energetycznej, wodociągowej). One określają m.in. miejsce przyłączenia, parametry i wymagania techniczne. Opisujemy je w tekście o przyłączu gazu do działki;
2. umowa o przyłączenie i standardy techniczne operatora;
3. odbiór przez operatora przed uruchomieniem dostaw.

Te elementy nie zniknęły 20 września. Luka dotyczy szczegółowej podstawy technicznej, na którą powołuje się projektant, a nie samej możliwości wykonania przyłącza. Jeśli chcesz mieć pewność co do podstawy prawnej, jedną z opcji do omówienia z projektantem jest zgłoszenie przyłącza (art. 29a ust. 3) wraz z oświadczeniem z art. 102a. Wtedy formalnie mieścisz się w pojęciu „zgłoszenia budowy”. Pamiętaj jednak, że stare warunki techniczne dla budynków i tak nie zastąpią uchylonego rozporządzenia o sieciach gazowych.

Cztery typowe sytuacje

Poniższe przykłady są modelowe. Nie opisują konkretnych spraw.

1. Kupujesz działkę, przez którą biegnie gazociąg średniego ciśnienia

Sprzedający twierdzi, że „od 20 września strefy już nie ma i można budować bliżej”. Nie przyjmuj tego bez sprawdzenia. Zanim podpiszesz umowę przedwstępną, poproś operatora sieci o pisemną informację, w jakiej odległości od gazociągu może stanąć budynek. Sprawdź dział III księgi wieczystej pod kątem służebności przesyłu i jej treści. Przebieg sieci znajdziesz na mapie uzbrojenia terenu. Jak ją czytać, wyjaśniamy w poradniku o mapie KGESUT. Wąska działka z gazociągiem przez środek może w praktyce zmieścić tylko mały budynek albo żaden.

2. Mieszkasz w domu i chcesz przejść z węgla na gaz

Instalacja gazowa w użytkowanym budynku wymaga zgłoszenia z art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. d. To właśnie przypadek z luki. Poproś projektanta instalacji, żeby w opisie projektu wskazał, na jakich wymaganiach się opiera (ustawa, normy, wymagania operatora). Zachowaj korespondencję z urzędem. Jeśli korzystasz z dofinansowania, sprawdź w regulaminie programu, czy nie wymaga on zgodności z konkretnymi przepisami.

3. Budujesz nowy dom z przyłączem gazowym

Sam dom możesz zaprojektować według dotychczasowych warunków technicznych, jeśli złożysz oświadczenie z art. 102a razem z wnioskiem o pozwolenie lub zgłoszeniem budowy. Instalacja gazowa wewnątrz nowego budynku jest częścią tego zamierzenia. Przyłącze do sieci powstaje na podstawie warunków przyłączenia od operatora. Zaplanuj z wyprzedzeniem, bo operatorzy mogą teraz dłużej analizować wnioski.

4. Kupujesz stary dom do przebudowy

Jeśli planujesz przebudowę ścian zewnętrznych lub konstrukcji domu jednorodzinnego na podstawie zgłoszenia (art. 29 ust. 3 pkt 1 lit. a), jesteś w tej samej szarej strefie co przy gazie. Rozważ z projektantem, czy nie złożyć zamiast zgłoszenia wniosku o pozwolenie na budowę. Art. 29 ust. 5 na to pozwala, a art. 102a ust. 1 pkt 1 wprost obejmuje wniosek o pozwolenie. To dłuższa procedura, ale daje jasną podstawę do zastosowania starych przepisów.

Co to zmienia przy ocenie działki

Luka nie zmienia tego, czy działka jest budowlana. To nadal zależy od miejscowego planu, planu ogólnego gminy albo warunków zabudowy. Zmienia natomiast ryzyko przy działkach, na których lub obok których przebiegają sieci gazowe, oraz przy domach wymagających gazyfikacji lub przebudowy. Przy zakupie sprawdź:

• przebieg sieci uzbrojenia, zwłaszcza gazociągów i linii energetycznych, na działce i w jej pobliżu;
• treść służebności przesyłu w dziale III księgi wieczystej (pas, szerokość, prawa operatora);
• dostępność gazu w ulicy i warunki przyłączenia, najlepiej już wydane lub przynajmniej potwierdzone przez operatora;
• realny harmonogram: czy zdążysz złożyć wniosek lub zgłoszenie budowy w okresie przejściowym, czyli około do marca 2028 r.;
• alternatywy dla gazu, np. pompa ciepła, jeśli gazyfikacja ulicy jest niepewna. Koszty przyłączy porównujemy w tekście o uzbrojeniu działki.

Co zrobić teraz: lista kontrolna

1. Ustal, do której kategorii należy twoja sprawa: pozwolenie na budowę, zgłoszenie budowy, zgłoszenie robót (art. 29 ust. 3), budowa lub roboty bez zgłoszenia, przyłącze na planie sytuacyjnym.
2. Jeśli to pozwolenie lub zgłoszenie budowy, zdecyduj z projektantem, czy składasz oświadczenie z art. 102a. Zrób to razem z wnioskiem.
3. Jeśli to roboty z art. 29 ust. 3, poproś projektanta o wskazanie w opisie projektu przyjętej podstawy technicznej. Rozważ wniosek o pozwolenie zamiast zgłoszenia, jeśli zależy ci na starych przepisach.
4. Jeśli w grę wchodzi gazociąg lub przyłącze gazowe, uzyskaj od operatora na piśmie wymagania dotyczące odległości i warunki przyłączenia. Nie opieraj się na tabelach z uchylonego rozporządzenia jako jedynym źródle.
5. Śledź Dziennik Ustaw. Nowe rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, również dla sieci gazowych, mogą zawierać własne przepisy przejściowe. Sprawdzaj stan na dziennikustaw.gov.pl i stronie ISAP.
6. Zapisuj wszystko. Kopie zgłoszeń, potwierdzenia wpływu, korespondencja z operatorem przydadzą się, jeśli w trakcie budowy lub przy odbiorze pojawi się spór o podstawę projektu.

Rekomendacje dla projektantów i kierowników budowy opublikowała Polska Izba Inżynierów Budownictwa. Warto pokazać je swojemu projektantowi, jeśli nie zna jeszcze stanowiska izby.

Najczęstsze pytania

Czy rozporządzenie o sieciach gazowych nadal obowiązuje?

Nie. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 26 kwietnia 2013 r. (Dz.U. 2013 poz. 640) ma w ISAP status aktu uznanego za uchylony, z datą 21 września 2026 r. Na dzień 23 września 2026 r. nie znaleźliśmy ogłoszonego następcy.

Czy art. 102a Prawa budowlanego obejmuje sieci gazowe?

Nie wprost. Art. 102a i 102b odsyłają wyłącznie do przepisów wydanych na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 1, czyli warunków technicznych dla budynków. Rozporządzenie o sieciach gazowych wydano na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 2.

Czy mogę teraz zgłosić instalację gazową w istniejącym domu?

Tak. Zgłoszenie z art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. d nadal jest właściwą drogą. Te roboty nie zostały jednak jednoznacznie objęte okresem przejściowym, więc nie ma pewności, według jakich szczegółowych wymagań urząd i nadzór ocenią projekt. Uzgodnij podstawę projektu z projektantem i operatorem.

Czy przyłącze gazowe do nowego domu da się wykonać po 20 września 2026 r.?

Tak. Przyłącza nadal buduje się na podstawie planu sytuacyjnego lub zgłoszenia, a kluczowe są warunki przyłączenia od operatora. Zmieniła się podstawa szczegółowych wymagań technicznych, nie sama procedura.

Czy strefa kontrolowana gazociągu przestała obowiązywać?

Rozporządzenie, które ją definiowało, zostało uchylone. Gazociąg jednak istnieje, operator nadal stawia warunki przy uzgodnieniach, a na wielu działkach wpisana jest służebność przesyłu. Nie zakładaj, że możesz budować bliżej. Poproś operatora o pisemną informację.

Czego dotyczy luka z art. 29 ust. 3 Prawa budowlanego?

Robót wymagających zgłoszenia, m.in. przebudowy przegród zewnętrznych i konstrukcji domu jednorodzinnego, instalowania instalacji gazowych w użytkowanym budynku i magazynów energii od 30 do 300 kWh. Art. 102a obejmuje zgłoszenie budowy, a art. 102b roboty z ust. 4, więc ust. 3 nie został wprost wymieniony.

Co mówi komunikat MRiT z 18 września 2026 r.?

Że przez 18 miesięcy od 20 września 2026 r. stosuje się dotychczasowe warunki techniczne, ale w zakresie określonym ustawą. Komunikat nie jest źródłem prawa i nie rozszerza zakresu art. 102a–102c.