Czyste Powietrze 2026 — zasady, kwoty dotacji i progi dochodowe

W skrócie: Czyste Powietrze w 2026 r. działa w wersji wprowadzonej naborem z 31 marca 2025 r. Trzy poziomy dofinansowania (40%, 70% i 100% kosztów kwalifikowanych) zależą od dochodu. Maksymalne dotacje sięgają orientacyjnie 66 000 zł (podstawowy), 99 000 zł (podwyższony) i 136 200 zł (najwyższy) przy kompleksowej termomodernizacji. Próg odcięcia to 135 000 zł rocznego dochodu. Nowości: obowiązkowy audyt z osobną dotacją, lista zaufanych wykonawców, weryfikacja sprzętu w bazie EPREL i koniec dopłat do kotłów gazowych. Program dotyczy wyłącznie istniejących domów — nie nowej budowy.

1. Dla kogo jest Czyste Powietrze — i kto się rozczaruje

Czyste Powietrze to rządowy program dotacji prowadzony przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) wspólnie z funduszami wojewódzkimi. Jego cel jest wąski i konkretny: wymiana nieefektywnego, „kopciuchowego" źródła ciepła oraz termomodernizacja (ocieplenie, wymiana stolarki, instalacja c.o. i c.w.u.). Pełną dokumentację programową publikuje portal czystepowietrze.gov.pl.

Z dotacji może skorzystać osoba fizyczna będąca właścicielem lub współwłaścicielem istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego (lub wydzielonego w nim lokalu z odrębną księgą wieczystą). I tu pojawia się najczęstsze nieporozumienie, które warto rozwiać od razu:

Realnie najczęściej korzystają z programu trzy grupy: właściciele starszych domów ogrzewanych węglem, osoby, które kupiły działkę z istniejącym domem do remontu (typowe przy siedliskach i starszych budynkach na wsi), oraz spadkobiercy nieruchomości. Jeśli należysz do którejś z nich — czytaj dalej, bo kwoty bywają wysokie.

2. Trzy poziomy dofinansowania i progi dochodowe 2026

Wysokość wsparcia w Czystym Powietrzu zależy przede wszystkim od dochodu wnioskodawcy. Program dzieli beneficjentów na trzy poziomy, którym odpowiada inny procent dofinansowania kosztów kwalifikowanych:

Logika jest prosta: im niższy dochód, tym wyższy procent pokrycia kosztów — aż do pełnych 100% na poziomie najwyższym. Z drugiej strony obowiązuje twarda granica: osoby, których roczny dochód przekracza 135 000 zł, nie mogą skorzystać z programu w ogóle.

3. Ile można dostać — maksymalne kwoty dotacji

Sam procent to jedno, ale program przewiduje też górne pułapy kwotowe, których nie da się przekroczyć niezależnie od kosztów. Pułap zależy od poziomu dofinansowania oraz od tego, czy przeprowadzasz tylko wymianę źródła ciepła, czy kompleksową termomodernizację (czyli pełen zakres z ociepleniem, na podstawie audytu energetycznego).

Najwyższe kwoty osiąga się tylko przy pełnej termomodernizacji połączonej z wymianą źródła ciepła na pompę ciepła. Sama wymiana pieca, bez ocieplenia, oznacza znacznie niższy pułap. Przy gruntowej pompie ciepła i kompleksowym zakresie łączne wsparcie potrafi przekroczyć nawet 150 tys. zł, ale to przypadki brzegowe dla najbardziej energochłonnych budynków na najwyższym poziomie.

4. Co zmieniło się w 2026 — najważniejsze nowości

Reforma programu (nabór od 31 marca 2025 r., obowiązujący w 2026 r.) odpowiada na dwa problemy poprzednich edycji: nadużycia ze strony nieuczciwych wykonawców oraz zbyt łatwe finansowanie rozwiązań, które szybko stają się przestarzałe. Najważniejsze zmiany:

• Koniec dotacji do kotłów gazowych i olejowych. Finansowanie kotłów gazowych wycofano definitywnie komunikatem NFOŚiGW z 14 czerwca 2024 r. Z programu usunięto źródła ciepła niespełniające aktualnych wymogów środowiskowych — nacisk położono na pompy ciepła.
• Obowiązkowy audyt energetyczny przy kompleksowej termomodernizacji, z osobną dotacją na jego wykonanie (więcej w sekcji 5).
• Lista zaufanych wykonawców. W odpowiedzi na zgłoszenia o wadliwych realizacjach uruchamiana jest oficjalna lista, która ma chronić beneficjentów przed firmami „naciągaczami".
• Weryfikacja sprzętu w bazie EPREL i na liście ZUM — pompa ciepła musi być potwierdzona w europejskiej bazie etykiet energetycznych (sekcja 6).
• Niższa zaliczka. Maksymalne prefinansowanie obniżono z 50% do 35% przyznanej dotacji, wypłacane bezpośrednio wykonawcy.
• Większa dostępność i elastyczność. NFOŚiGW zapowiedział m.in. odstępstwa od dotychczasowego wymogu trzyletniej własności budynku oraz lepsze dopasowanie wsparcia do realnych możliwości beneficjentów.

Kierunek jest jasny: program ma być bezpieczniejszy dla uczestników i bardziej nastawiony na trwałe, energooszczędne rozwiązania. Dla wnioskodawcy oznacza to więcej formalności na starcie (audyt, weryfikacja sprzętu), ale też mniejsze ryzyko, że trafi na nieuczciwą ekipę.

5. Audyt energetyczny — nowy punkt obowiązkowy

Najbardziej odczuwalna zmiana dla osoby planującej kompleksową termomodernizację to obowiązkowy audyt energetyczny. To dokument przygotowany przez uprawnionego audytora, który ocenia, gdzie dom traci ciepło i jaki zakres prac da największe oszczędności. Audyt staje się podstawą do określenia zakresu dofinansowania.

Program przewiduje na ten cel osobną dotację, orientacyjnie:

Dodatkowo wprowadzono mechanizm, dzięki któremu można sfinansować proces przygotowawczy do termomodernizacji bez angażowania własnych środków — częścią obsługi zajmuje się gmina poprzez punkt konsultacyjny. To istotne dla osób o niższych dochodach, dla których koszt audytu „na wejściu" bywał barierą.

6. Lista ZUM, EPREL i lista zaufanych wykonawców

Żeby wydatek się kwalifikował, kupowany sprzęt musi spełniać wymogi programu. Służą do tego dwa narzędzia, które warto znać przed podpisaniem umowy z wykonawcą:

• Lista ZUM (Zielonych Urządzeń i Materiałów) — prowadzony przez NFOŚiGW wykaz urządzeń (m.in. pomp ciepła, kotłów, kolektorów), które przeszły weryfikację. Jeśli urządzenia nie ma na liście, jego zakup nie liczy się do dotacji.
• Baza EPREL — europejska baza danych etykiet energetycznych. Pompa ciepła musi mieć potwierdzenie w EPREL, a do tego być badana w akredytowanych laboratoriach UE/EFTA.

Trzecim filarem bezpieczeństwa jest lista zaufanych wykonawców. Po fali skarg na firmy, które montowały sprzęt niezgodnie ze sztuką albo znikały po pobraniu zaliczki, program stawia na zweryfikowane ekipy. Jak rozpoznać nieuczciwego „doradcę" oferującego Czyste Powietrze „pod klucz", opisujemy osobno: Czyste Powietrze 2026 — jak rozpoznać oszusta podszywającego się pod NFOŚiGW.

7. Jak złożyć wniosek — krok po kroku

Procedura w 2026 r. jest bardziej ustrukturyzowana niż dawniej, ale logiczna. Oto kolejność, która minimalizuje ryzyko odrzucenia wniosku:

1. Potwierdź tytuł prawny i status budynkuMusisz być właścicielem lub współwłaścicielem istniejącego domu jednorodzinnego, oddanego do użytkowania. Sprawdź wpis w księdze wieczystej i zgodność danych — to częsty punkt zapalny przy nieruchomościach kupionych lub odziedziczonych. Jak czytać KW: księga wieczysta — jak ją czytać.
2. Ustal swój poziom dofinansowaniaPolicz dochód i sprawdź, czy mieścisz się w progu podstawowym (do 135 000 zł), podwyższonym czy najwyższym. Od tego zależy procent i pułap dotacji. W razie potrzeby uzyskaj zaświadczenie o dochodzie z urzędu gminy.
3. Zamów audyt energetycznyPrzy kompleksowej termomodernizacji audyt jest obowiązkowy i wyznacza zakres prac. Skorzystaj z dotacji na audyt oraz — jeśli kwalifikujesz się — z możliwości sfinansowania go przez punkt gminny.
4. Dobierz sprzęt z listy ZUMWybierz pompę ciepła lub inne urządzenie figurujące na liście ZUM i potwierdzone w bazie EPREL. Zweryfikuj status tuż przed zakupem. Współpracuj z wykonawcą z listy zaufanych firm.
5. Złóż wniosek elektronicznieWniosek składasz przez Generator Wniosków o Dofinansowanie (gwd.nfosigw.gov.pl) albo przez gminny punkt konsultacyjno-informacyjny. W razie potrzeby zawnioskuj o prefinansowanie (do 35% dotacji).
6. Zrealizuj prace i rozlicz dotacjęPo wykonaniu inwestycji składasz wniosek o płatność z fakturami imiennymi. Zachowaj całą dokumentację — może być potrzebna przy ewentualnej kontroli. Pamiętaj o zakazie podwójnego finansowania tego samego wydatku.

8. Czego program nie finansuje — i co zamiast tego

Wróćmy do najważniejszego rozróżnienia z perspektywy osoby kupującej działkę. Czyste Powietrze nie sfinansuje:

• budowy nowego domu — program dotyczy istniejących, oddanych do użytku budynków;
• kotła gazowego ani olejowego — finansowanie tych źródeł wycofano;
• sprzętu spoza listy ZUM / bez potwierdzenia w EPREL;
• wydatku już rozliczonego z innego źródła (zakaz podwójnego finansowania).

Jeśli dopiero stawiasz dom, właściwe programy to:

Pełną mapę wsparcia dla budujących — kredyt, dotacje ekologiczne i ulgi — zebraliśmy w jednym miejscu: dofinansowanie budowy domu 2026 — programy, dotacje i ulgi.

9. Najczęstsze pytania (FAQ)